Hydrologia

Dorzecze Prądnika

Dorzecze Prądnika jest typowym obszarem krasowym, wyróżniającym się małą ilością potoków i dolin stale odnawianych oraz znaczną przewagą mniejszych dolin i wąwozów odwadnianych okresowo. Osią hydrograficzną dorzecza jest potok Prądnik, lewy dopływ Wisły, wpadający doń w Krakowie pod nazwą Białucha. Jedynym stałym dopływem Prądnika na terenie Parku jest Sąspówka, a poniżej jego granic - Korzkiewka. Powierzchnia całego dorzecza Prądnika wynosi 195,2 km2, z czego w granicach OPN leży 21,4 km2 (łączna długość potoków - 16,6 km, w tym Prądnik - 12,2 km). Potoki Prądnik i Sąspówka są zaopatrywane w wodę przez ok. 20 źródeł szczelinowo-krasowych (zwanych również wywierzyskami), występujących na poziomie den dolinnych, często w korytach potoków lub w ich pobliżu. Mają one wydajność najczęściej do 10 l/s, a niektóre nawet kilkadziesiąt l/s; w ostatnich latach jednak ich wydajność spada. Wody źródeł odznaczają się dużą czystością i niską temperaturą, która ulega małym wahaniom, zwłaszcza w okresie letnim (od 8,5 do 10°C).

Źródła

Źródła są naturalnymi wypływami wód podziemnych, które w okolicach Ojcowa układają się w trzech piętrach wodonośnych. Największą rolę w kształtowaniu stosunków hydrogeologicznych odgrywa piętro w wapieniach jurajskich, charakteryzujące się szerokim rozprzestrzenieniem i dużymi zasobami wód. Piętro kredowe pojawia się jedynie w okolicach Skały i ma niewielkie znaczenie, a najmniejszą rolę odgrywa najwyższe piętro wodonośne - czwartorzędowe.

Średnie stany roczne i miesięczne wód Prądnika i Sąspówki wykazują duże wyrównanie. W rocznym przebiegu wodostanów Prądnika wyróżniają się dwa maksima - wczesno wiosenne lub zimowe i letnie; najniższe stany przypadają na miesiące zimowe (I, II) i jesienne (XI, XII). Średni przepływ Prądnika wynosi 370 l/s, a Sąspówki 120 l/s. Rocznie odprowadzają one z całego dorzecza (na granicy Parku w Prądniku Korzkiewskim) przeciętnie 11 670 000 m3 wody, przy czym największe dopływy notuje się w VII i VIII, najmniejsze zaś w I i II.

Bilans wodny

Ostatnio spada nie tylko wydajność źródeł, zmniejszają się też przepływy potoków; jest to spowodowane powiększaniem się leja depresyjnego w związku z kopalnianą eksploatacją rud cynku i ołowiu w rejonie Olkusza.

W stosunkach wodnych Ojcowskiego Parku Narodowego pewną rolę odgrywają również podmokłe łąki na terasach zalewowych wzdłuż potoków oraz kilkanaście stawów rybnych (pod zamkiem w Pieskowej Skale i u wylotu Doliny Sąspowskiej), które gromadzą spore ilości wody. Dodatni wpływ na bilans wodny OPN miały lata 1996-1997, w których wystąpiły zwiększone opady. Osobne zagadnienie stanowi czystość wód powierzchniowych na terenie Parku. Potok Prądnik jest stale zanieczyszczany ściekami z mleczarni w Skale oraz lokalnymi źródłami zanieczyszczeń na całej swej długości, których liczba wzrasta.

Zagrożenie zanieczyszczeniami

W Prądniku występują nawet pewne gatunki roślin charakterystyczne dla wód silnie zanieczyszczonych. Wody Sąspówki natomiast są czyste, chociaż potencjalnym zagrożeniem jest dla nich wieś Sąspów położona w odcinku źródłowym tego potoku.

Dużą nadzieję na poprawę czystości wód Prądnika stwarza oczyszczalnia ścieków w Skale wybudowana kilka lat temu, która w niedługim czasie przejmie ścieki również z terenu OPN. Wody źródlane są w zasadzie czyste, ale niektóre ich parametry badane ostatnio wskazują na stopniowe zagrożenie części źródeł, zwłaszcza leżących w rejonie zwiększonej penetracji ludzkiej, np. żródło miłości przy Krakowskiej Bramie.