Ośrodek Edukacyjno-Dydaktyczny

Powstanie Ośrodka Edukacyjno-Dydaktycznego

Na początku lat 90-tych Ojcowski Park Narodowy, jako jeden z nielicznych wówczas w naszym kraju, rozpoczynał realizację programowych działań edukacyjnych. Wypracowywano zarówno teoretyczne założenia pracy edukacyjnej
w parku narodowym, jak i praktyczne formy prowadzenia takiej działalności, zapewniono właściwe przygotowanie merytoryczne pracowników odpowiedzialnych za edukację, wprowadzano odpowiednie struktury organizacyjne i nawiązywano niezbędne kontakty w kraju i zagranicą. Praca ta zaowocowała powstaniem w grudniu 1991 roku pierwszego w polskich parkach narodowych ośrodka edukacyjnego w OPN. Dzisiaj działalność edukacyjna jest czymś oczywistym w polskich parkach narodowych. W zespołach zajmujących się tą dziedziną pracują dziesiątki osób posiadających dobre przygotowanie i duże doświadczenie. Wiele z tych osób, rozwijając ośrodki edukacji na swoim terenie, uczestniczyło w pierwszych szkoleniach kadry w Ośrodku Edukacyjno-Dydaktycznym OPN.

Celem powołania Ośrodka Edukacyjno-Dydaktycznego Ojcowskiego Parku Narodowego było stworzenie profesjonalnej placówki edukacyjnej, wspierającej realizację zasadniczego celu parku narodowego, jakim jest ochrona powierzonych zasobów przyrodniczych, krajobrazowych i kulturowych. Zadaniem Osrodka jest też rozwój metod pracy związanych z edukacją przyrodniczą.


 Działalność Ośrodka 

Profil pracy ośrodka ukształtował się w ciągu pierwszych lat jego działalności. Propozycja programowa opiera się na założeniu, że właściwym efektem działań edukacyjnych jest zmiana świadomości, a co za tym idzie zachowań wobec środowiska. Długoletnia praktyka uczy, że efekt ten w niewielkim stopniu można osiągnąć przekazując tylko teoretyczną wiedzę. Znacznie lepsze efekty można osiągnąć, jeżeli wiedza poparta jest bezpośrednim doświadczeniem i emocjonalnym stosunkiem do poznawanej rzeczywistości. Taki efekt może zapewnić jedynie bezpośredni kontakt ze środowiskiem: przyrodą, krajobrazem, wytworami kultury. Metodyka pracy ośrodka skupia się więc na różnorodnych formach edukacji terenowej. Zajęcia terenowe, prowadzone poza klasą, były do tej pory niezwykle rzadko wykorzystywane w pracy polskich szkół. Propozycje ośrodka od samego początku starały się uzupełniać edukację szkolną o możliwość prowadzenia takich zajęć. Istniejące warunki i możliwości oraz potrzeby sprawiły więc, że ośrodek zaczął pełnić rolę przede wszystkim stacji terenowej, oferującej merytoryczne i organizacyjne możliwości prowadzenia zajęć terenowych na terenie Ojcowskiego Parku Narodowego i w jego otoczeniu. Takie sformułowanie oferty edukacyjnej Ośrodka Edukacyjno-Dydaktycznego OPN sprawiło, że park zaczął być postrzegany jako istotny element uzupełniający dotychczasowe możliwości edukacji szkolnej w regionie. Wpłynęło to na poprawę wizerunku OPN w oczach opinii publicznej, dostrzegającą dużą rolę społeczną jego działalności.

 Praca z nauczycielami jest jednym z najskuteczniejszych sposobów edukacji środowiskowej społeczeństwa. Występuje tu bowiem "efekt mnożnikowy": odpowiednio przygotowany nauczyciel jest w stanie przekazać swoją wiedzę i doświadczenie dziesiątkom i setkom swoich wychowanków. Ma on również możliwość rzeczywistego kształtowania postaw i wpływania na świadomość uczniów poprzez wieloletnią pracę z nimi. Dlatego też praca z nauczycielami stała się zadaniem priorytetowym ośrodka.

W roku 1992 opracowano wspólnie z dwoma brytyjskimi ośrodkami edukacyjnymi: Blancathra i Losehill Hall program warsztatów nauczycielskich "Praktyczne formy edukacji środowiskowej". Celem warsztatów jest przygotowanie nauczycieli do samodzielnego opracowania, organizacji i prowadzenia zajęć edukacyjnych w terenie. W kursach warsztatowych wzięło dotychczas udział ponad 1000 nauczycieli z całej Polski. W 2013 r. Ośrodek został laureatem konkursu Ministerstwa Środowiska na koncepcję warsztatów dla wychowawców przedszkolnych i nauczycieli szkół podstawowych, w ramach projektu "Małe czy duże - przyda się naturze" . Szkolenie to zostało zorganizowane w OPN we współpracy z MŚ.

W ostatnich latach w ośrodku rozwijane są także zagadnienia interpretacji dziedzictwa w odniesieniu do edukacji osób dorosłych. Podejście zorientowane na doświadczenia odbiorcy staje się coraz ważniejsze. Techniki interpretacji tworzą szansę na nowe, głębsze doświadczenia. Są też narzędziem wspierającym ochronę dziedzictwa, a w wielu przypadkach także jego akceptację. W 2016 r. po raz pierwszy odbyło się szkolenie z tego zakresu dla pracowników zespołów ds. edukacji małopolskich parków narodowych.

Regularne szkolenia pracowników małpolskich parków, zainicjowane przez OED OPN, odbywają się od 2013 r. Współpraca między małopolskimi parkami i dwoma krakowskimi uczelniami zaowocowała stworzeniem programu Przyjaciel parku narodowego, funkcjonującego od 2015 r.

Współpraca ze szkołami lokalnymi

Stała współpraca ze szkołami znajdującymi się w bezpośrednim otoczeniu Parku została uznana jako priorytetowe działanie mające na celu pozyskanie współpracy społeczności lokalnych. Współpraca taka obejmuje obecnie kilkanaście szkół podstawowych, dziewięć gimnazjów oraz dwie szkoły średnie, a także przedszkola z gmin wokół terenu OPN. Współpraca ze szkołami lokalnymi przybierała dotychczas różnorodne formy. Celem nadrzędnym jest tu utrzymywanie stałego kontaktu z nauczycielami, uczniami i ich rodzicami. Jedną z form tej współpracy były programy szkoleniowe adresowane do lokalnych nauczycieli. Kilkudziesięciu nauczycieli lokalnych szkół wzięło udział w organizowanych warsztatach nauczycielskich. Ponad dwudziestu z nich uczestniczyło w wielomiesięcznym programie szkoleniowym zorganizowanym wspólnie z Wojewódzkim Ośrodkiem Doskonalenia Nauczycieli.

Oprócz zajęć terenowych na terenie Parku pracownicy OED prowadzą w szkołach prelekcje, prezentacje, warsztaty oraz konkursy przyrodnicze.

Lokalne szkoły mają możliwość odbywania bezpłatnych zajęć edukacyjnych i korzystania z infrastruktury Ośrodka.

Stałą formą współpracy z lokalnymi szkołami są budowane wspólnie projekty edukacyjne adresowane do społeczności lokalnych. Przy współpracy Zarządu Zespołu Jurajskich Parków Krajobrazowych w Krakowie został stworzony program edukacyjny "Szkolne Ostoje Przyrody". Idea tego programu, w który zaangażowało się ponad dwadzieścia szkół, polega na zagospodarowaniu otoczenia szkoły w formie tzw. użytku ekologicznego. Ekologizacja ogrodów szkolnych jest realizowana przez dzieci przy pomocy ich rodziców. Ośrodek Edukacyjno-Dydaktyczny OPN koordynował i wspierał merytorycznie także niektóre programy dotyczące ochrony przyrody, realizowane przez poszczególne szkoły lokalne (np. program ochrony bociana białego prowadzony w całej Polsce przez PTPP "ProNatura" z Wrocławia, inwentaryzacja nietoperzy we współpracy z Centrum Informacji Chiropterologicznej Instytutu Systematyki Zwierząt i Ewolucji PAN z Krakowa ).

Ważnym elementem współpracy ze szkołami lokalnymi są coroczne imprezy edukacyjne: "Zlot Nietoperzy" - rajd dla lokalnych szkół podstawowych odbywający się wiosną (organizowany od 2002 roku) oraz "Rajd Neandertalczyka" dla uczniów gimnazjów z gmin leżących wokół terenu Ojcowskiego Parku Narodowego (rajd odbywa się we wrześniu, od 2003 r.). Od 48 lat organizowana jest także "Ojcowska Złota Jesień" - impreza edukacyjna przeznaczona dla młodzieży szkół średnich zlokalizowanych w południowej części Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej i mieście Krakowie.

Zajęcia dla osób dorosłych

Ośrodek oferuje także kilkugodzinne zajęcia kameralno-terenowe dla osób dorosłych (nauczycieli szkół lokalnych, przewodników turystycznych, przedstawicieli różnych grup zawodowych pracujących lub prowadzących działalność gospodarczą na terenie OPN, itp.). Zajęcia te obejmują zagadnienia związane z przyrodą Parku i jej ochroną, a także wartościami historyczno-kulturowymi Parku. W zakres powyższej oferty wchodzą także spotkania dyskusyjne z osobami mieszkającymi na terenie OPN i w jego otulinie, w tym prowadzącymi działalność gospodarczą skierowaną na osoby odwiedzające Park (pracownicy biur obsługi ruchu turystycznego, restauratorzy, osoby prowadzące działalność handlową, oferujące noclegi w pokojach gościnnych itp.). Prowadzone są również warsztaty i zajęcia w terenie ze studentami różnych uczelni.

Współpraca krajowa i zagraniczna

Współpraca na szczeblu krajowym w zakresie edukacji przyrodniczej jest jednym z założeń działalności OED Ojcowskiego Parku Narodowego. Dotyczy ona ośrodków edukacyjnych w innych parkach narodowych, parkach krajobrazowych i Lasach Państwowych, uczelniach, instytucjach kultury i innych jednostkach zajmujących się tą formą działalności.

Ośrodek współpracuje także z instytucjami zagranicznymi, m.in. z Wydziałem Geografii Lwowskiego Uniwersytetu Narodowego im. Ivana Franki we Lwowie oraz Zapowiednikiem Miodobory i parkiem narodowym Góry Krzemienieckie na Ukrainie.  Pracownicy Ośrodka biorą też udział w szkoleniach zagranicznych.



Ośrodek Edukacyjno-Dydaktyczny Ojcowskiego Parku Narodowego mieści się w zabytkowym budynku "Hotel pod Kazimierzem". Jest czynny od poniedziałku do piątku w godz. 7.30-15.30.

Pracownicy Zespołu do Spraw Edukacji i Turystyki

dr hab. Bogdan Wiśniowski - kierownik Działu Naukowo-Edukacyjnego
mgr Jacek Gotfryd - główny specjalista ds.udostępniania do zwiedzania
mgr Alicja Fischer - główny specjalista ds. edukacji
mgr Janusz Glanowski - główny specjalista ds. edukacji
Robert Cieślik - starszy referent ds. turystyki

W 2009 r. Ojcowski Park Narodowy otrzymał szczególne wyróżnienie i tytuł „Krzewiciela edukacji przyrodniczej i ekologicznej” w konkursowym przeglądzie ofert edukacyjnych parków narodowych „Edukacja dla Zrównoważonego Rozwoju”, organizowanym przez Polski Klub Ekologiczny. W 2015 Ośrodek Edukacyjno-Dydaktyczny otrzymał tytuł "Przyjaciela Młodzieży" przyznawany przez starostę krakowskiego.

 

  Nazwa pliku Rozmiar Pobierz
Kategoria: Ośrodek Edukacyjno-Dydaktyczny [ 5 ]
Działalność edukacyjna 2005 Działalność edukacyjna 2005 74.82KB pobierz
Działalność edukacyjna 2006 Działalność edukacyjna 2006 75.22KB pobierz
Działalność edukacyjna 2007 Działalność edukacyjna 2007 74.64KB pobierz
Działalność edukacyjna 2008 Działalność edukacyjna 2008 108.73KB pobierz
Działalność edukacyjna 2009 Działalność edukacyjna 2009 86KB pobierz