Pracownia naukowo-badawcza

Pracownicy

Pracownia naukowo-badawcza Ojcowskiego Parku Narodowego mieści się w budynku "Hotel pod Łokietkiem" i od 2001 r. zatrudnia 4 osoby:

  • dr Anna Klasa - adiunkt
  • dr Anna Sołtys-Lelek - adiunkt
  • Elżbieta Suchanek - bibliotekarz
  • Katarzyna Brzyska - dokumentalista

Pracownia realizuje następujące zadania:

związane z udostępnieniem terenu Parku do badań:

  • koordynacja prac naukowych prowadzonych na terenie Parku (inspiracja do badań, konsultacje, pomoc w zakresie piśmiennictwa dot. Parku, pomoc w terenie, ewidencja prowadzonych prac badawczych w Parku),
  • gromadzenie dokumentacji naukowej (wyniki badań, publikacje, dokumentacja fotograficzna - we współpracy z działem edukacyjno-dydaktycznym, biblioteka, prowadzenie baz danych w oparciu o program MS Access) oraz zbiorów dowodowych (zbiory entomologiczne i zielnik).

działalność naukowa własna:

  • inwentaryzacja zasobów przyrodniczych Parku,
  • obserwacja zmian zachodzących w zasobach przyrodniczych Parku,
  • badania nad zgrupowaniami owadów zbiorowisk roślinnych Parku na tle inych parków narodowych południowej Polski i kraju,
  • prace nad wykazem flory i fauny OPN.

inna działalność:

  • osłona naukowa działań ochronnych Parku (współpraca z działem ochronnym, opracowywanie planów rocznych ochrony - zwłaszcza zbiorowisk nieleśnych),
  • wydawanie pisma naukowego "Prądnik. Prace i Materiały Muzeum Szafera" (redaktor - dr Józef Partyka).

Przeprowadzone badania naukowe na terenie Parku

Na terenie Parku prowadzone są tematy naukowo-badawcze (w tym kilkuletnie) przez jednostki obce i tematy własne pracowników OPN, a mianowicie:

  • 1996 - 44+10 własnych
  • 1997 - 38+11 własnych
  • 1998 - 27+10 własnych
  • 1999 - 37+10 własnych
  • 2000 - 43+10 własnych
  • 2001 - 41+10 własnych
  • 2002 - 46+13 własnych
  • 2003 - 70+13 własnych
  • 2004 - 70+13 własnych
  • 2005 - 75+10 własnych
  • 2006 - 71+17 własnych
  • 2007 - 51+8 własnych
  • 2008 - 32+12 własnych
  • 2009 - 30+15 własnych
  • 2010 - 32+14 własnych
  • 2011 - 42+15 własnych
  • 2012 - 41+15 własnych
  • 2013 - 32+16 własnych
  • 2014 - 33+14 własnych
  • 2015 - 31+15 własnych

Badania naukowe w Ojcowskim Parku Narodowym

Ojcowski Park Narodowy należy do tej grupy parków narodowych, gdzie prowadzi się corocznie najwięcej tematów badawczych. Wynika to z jego położenia, blisko dużych ośrodków naukowych: Krakowa i Katowic, a także z dużej różnorodności przyrodniczej terenu i uwarunkowań historycznych Ojcowa, dostarczających naukowcom bogatej tematyki badawczej. Prawdopodobnie pracowników naukowych przyciąga też unikatowy charakter Parku związany z jego położeniem na terenie krasowym i związana z tym obecność ponad 700 jaskiń. W namuliskach niektórych zachowały się ślady obecności najstarszych kultur począwszy od epoki paleolitu (kultura prądnicka), a także kości prehistorycznych zwierząt, które zasiedlały ten obszar od epoki lodowej. Dzisiaj jaskinie są miejscem zimowania setek nietoperzy. W Ojcowskim Parku Narodowym można studiować na dużym materiale badawczym różnorodne zagadnienia związane z krasem, z przemianami fauny w plejstocenie, reliktowym charakterem populacji niektórych gatunków roślin i zwierząt, a także z rozwojem państwowości polskiej, powstawaniem zamków i kształtowaniem się obronności w okresie średniowiecza.

Najwięcej tematów badawczych było realizowanych przez uczelnie i instytuty Krakowa (Uniwersytet Jagielloński, Uniwersytet Rolniczy, Instytut Systematyki i Ewolucji Zwierząt PAN, Instytut Botaniki UJ, Instytut Fizjologii Roślin UJ, Instytut Ochrony Przyrody PAN, Akademię Górniczo-Hutniczą, Politechnikę Krakowską, Uniwersytet Pedagogiczny, Uniwersytet Ekonomiczny), następnie ośrodek katowicki (Uniwersytet Śląski, Górnośląską Wyższą Szkołę Handlową), poznański (Uniwersytet Rolniczy), kielecki (Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy), lubelski (Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej), pojedyncze przez ośrodek warszawski (Uniwersytet Warszawski), wrocławski (Uniwersytet Wrocławski) i łódzki (Uniwersytet Łódzki).

Liczba tematów badawczych wykonywana w ciągu ostatnich kilkunastu lat była bardzo zróżnicowana i wynosiła od 14 w 1994 r. do 75 w 2005 r. Znakomita większość realizowanych tematów była oparta na własnych badaniach terenowych, a nie tylko na podstawie literatury. Oprócz tego corocznie wydawane są zezwolenia  na przeprowadzanie zajęć terenowych (np. z fitosocjologii, klimatologii). Większość badaczy przyrody ojcowskiej to studenci realizujący tutaj swoje prace magisterskie, a ostatnio także licencjackie, w ciągu jednego roku lub dwóch lat. Najdłużej, bo ponad 20 lat trwające badania, miały charakter monitoringowy i dotyczyły zimowych spisów nietoperzy w jaskiniach Ojcowskiego PN. Były one prowadzone przez Koło Naukowe Leśników przy Uniwersytecie Rolniczym w Poznaniu (dawniej Akademii), ostatnio  wspólnie z chiropterologami z Krakowa skupionymi wokół Centrum Informacji Chiropterologicznej przy Instytucie Systematyki i Ewolucji Zwierząt PAN. Od 1992 r. trwa inwentaryzacja jaskiń w Parku. Żmudne i często niebezpieczne prace kartograficzne objęły ponad 700 obiektów (jaskiń, tuneli, schronisk, nisz i szczelin), a po zbadaniu kolejnych masywów dyrekcja Ojcowskiego PN wydaje w niewielkim nakładzie opracowania dokumentujące przeprowadzone prace. W przyszłości mają one stanowić podstawę do wydania inwentarza jaskiń dorzecza Prądnika.

Podobnie długą historię mają badania owadów zasiedlających owoce i nasiona różnych gatunków drzew i krzewów prowadzone przez prof. M. Skrzypczyńską (UR Kraków).

Prawie połowę corocznie podejmowanych tematów badawczych dotyczy szeroko pojętych zagadnień biologicznych. Szczególnie cenne dla ochrony przyrody parku są prace dokumentacyjno-inwentaryzacyjne: botaniczne i zoologiczne, dostarczające nowych danych o różnych grupach flory (ostatnio np. o porostach, śluzowcach i storczykach) czy fauny (np. o jętkach, pająkach i pluskwiakach), badania dynamiki populacji różnych gatunków roślin, szczególnie zagrożonych wyginięciem (np. Stipa joannis, Centaurea mollis) i ekologiczne (np. „Ekologiczne podstawy ochrony aktywnej i kształtowania muraw kserotermicznych”, „Ocena diety ssaków drapieżnych w Ojcowskim PN”, „Analiza wieloczynnikowa rozmieszczenia fauny w źródłach Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej”).

Na drugim miejscu są tematy z dziedziny geografii. Dotyczą one form i zjawisk krasowych, rzeźby terenu, mikroklimatu jaskiń, ale studenci najchętniej podejmują tematy dotyczące ruchu turystycznego. Analiza frekwencji turystów w jaskiniach i Muzeum Ojcowskiego PN oraz walory i atrakcyjność turystyczna Ojcowa, to tematy powtarzające się każdego roku w różnych wariantach. Wykonywane są one wyłącznie na podstawie danych z literatury i trwają zazwyczaj jeden sezon, a czasem ograniczają się do jednej wizyty w bibliotece i wykorzystania informacji zawartych na stronach internetowych parku (www.ojcowskiparknarodowy.pl).

Mniejszy udział w badaniach naukowych mają prace z dziedziny ochrony środowiska, leśnictwa, a następnie z archeologii, edukacji, nauk społecznych i architektury. Leśnicy najczęściej badają kierunki i dynamikę zmian składu gatunkowego i struktury drzewostanów Parku. Przez kilka lat pod kierunkiem prof. J. Lecha prowadzono badania na cennym stanowisku paleolitycznym nad Jaskinią Ciemną, a dr hab. K. Sobczyk z zespołem z Uniwersytetu Jagiellońskiego sondowali Schronisko pod Kominem w Wąwozie Stodoliska oraz w komorze głównej jaskini Ciemnej. Prowadzono też prace archeologiczne na zamku w Ojcowie.

Zezwolenie na prowadzenie badań na terenie parku może otrzymać każdy, kto zgłosi temat nie kolidujący z celami ochronnymi parku i uzyska akceptację Dyrekcji. Dodatkowe zezwolenie od Ministra Środowiska jest potrzebne, jeśli badania dotyczą gatunków chronionych np. storczyków, nietoperzy lub wiążą się z uśmiercaniem zwierząt. Zachęcamy pracowników naukowych i studentów do publikowania wyników swoich badań, ponieważ jest to najskuteczniejsza forma ich udostępnienia. Studenci mają obowiązek pozostawienia jednego egzemplarza swojej pracy magisterskiej w bibliotece parku.

Oprócz badań prowadzonych przez placówki obce w parku pracuje trzech pracowników naukowych (leśnik i dwóch biologów) realizujących własne tematy badawcze. Badania te koncentrowały się na monitorowaniu zabiegów ochrony czynnej łąk i muraw kserotermicznych i gatunków specjalnej troski oraz na inwentaryzacji najsłabiej poznanych w parku grup owadów – muchówek i błonkówek.

 

Do pobrania:

  Nazwa pliku Rozmiar Pobierz
Kategoria: Plik do pobrania [ 5 ]
Arkusz ewidencyjny pracy naukowej wykonywanej na terenie Ojcowskiego Parku Narodowego Arkusz ewidencyjny pracy naukowej wykonywanej na terenie Ojcowskiego Parku Narodowego 42.99KB pobierz
Preferowane tematy badawcze do wykonania na terenie Ojcowskiego Parku Narodowego Preferowane tematy badawcze do wykonania na terenie Ojcowskiego Parku Narodowego 50.5KB pobierz
regulamin dla przewodników.pdf regulamin dla przewodników.pdf 57.76KB pobierz
regulamin dla przewodników.pdf regulamin dla przewodników.pdf 57.76KB pobierz
Sympozja w Ojcowskim Parku Narodowym zorganizowane w latach 1960-2012.pdf Sympozja w Ojcowskim Parku Narodowym zorganizowane w latach 1960-2012.pdf 310.44KB pobierz
  Nazwa pliku Rozmiar Pobierz
Kategoria: Publikacje [ 15 ]
Publikacje pracowników w 1999 roku Publikacje pracowników w 1999 roku 62.72KB pobierz
Publikacje pracowników w 2000 roku Publikacje pracowników w 2000 roku 56.58KB pobierz
Publikacje pracowników w 2001 roku Publikacje pracowników w 2001 roku 60.21KB pobierz
Publikacje pracowników w 2002 roku Publikacje pracowników w 2002 roku 66.58KB pobierz
Publikacje pracowników w 2003 roku Publikacje pracowników w 2003 roku 86.76KB pobierz
Publikacje pracowników w 2004 roku Publikacje pracowników w 2004 roku 108.02KB pobierz
Publikacje pracowników w 2006 roku Publikacje pracowników w 2006 roku 48.5KB pobierz
Publikacje pracowników w 2007 roku Publikacje pracowników w 2007 roku 71.5KB pobierz
Publikacje pracowników w 2008 roku Publikacje pracowników w 2008 roku 89KB pobierz
Publikacje pracowników w 2009 roku Publikacje pracowników w 2009 roku 76.5KB pobierz
Spis publikacji naukowych_2011.pdf Spis publikacji naukowych_2011.pdf 143.77KB pobierz
Spis publikacji naukowych_2012.pdf Spis publikacji naukowych_2012.pdf 136.36KB pobierz
Spis publikacji naukowych_2013.pdf Spis publikacji naukowych_2013.pdf 168.07KB pobierz
Spis publikacji naukowych_2014.pdf Spis publikacji naukowych_2014.pdf 273.89KB pobierz
Spis publikacji naukowych_2015.pdf Spis publikacji naukowych_2015.pdf 156.61KB pobierz