Świat zwierząt

Fauna Ojcowskiego Parku Narodowego

Bogatą fauną Ojcowskiego Parku Narodowego, w skład której wchodzi wiele gatunków górskich i stepowych, interesowano się od dawna poświęcając jej wiele opracowań już od połowy XIX wieku. Powstała ona w rezultacie długotrwałego rozwoju i przemian klimatycznych w czwartorzędzie, głównie w holocenie. Szacuje się, że teren Parku i jego otulinę zamieszkuje ok. 11 tys. gatunków zwierząt, z czego do tej pory wykazano ok. 6 tys. Do najlepiej poznanych grup należą kręgowce, a z bezkręgowców np. ślimaki, chrząszcze i owady bezskrzydłe

Nietoperze

Najbardziej charakterystycznymi ssakami Parku są nietoperze. Spośród 25 gatunków żyjących w Polsce, na terenie OPN i najbliższej okolicy stwierdzono 17. Dość często spotkać można w czasie hibernacji w jaskiniach podkowca małego i nocka dużego. Dawniej tworzyły one w okresie snu zimowego kolonie naścianach jaskiń; dziś można już spotkać tylko pojedyncze okazy. Pozostałe gatunki takie jak np. gacek brunatny (wielkouch), mroczek późny i mopek są na ogół rzadkie. Stylizowaną sylwetkę nietoperza umieszczono w godle Parku.

Oprócz nietoperzy w Ojcowskim Parku Narodowym występują pospolite w kraju gatunki ssaków. Ssaki parzystokopytne reprezentują: sarna (ok. 150 okazów) i dzik, którego liczba wskutek migracji ciągle się waha i wynosi od kilku do ok. 20 osobników. Z gatunków drapieżnych najczęstszy jest lis (ok. 60 osobników), natomiast rzadziej spotyka się borsuka, kunę leśną, tchórza i gronostaja.

Gatunki leśne

Na terenie Parku licznie występuje zając szarak, a z gryzoni wiewiórka, mysz leśna, polielica i nornica ruda. Nad wodami Prądnika i Sąspówki żyje piżmak - gatunek pochodzący z Ameryki Północnej, który sprowadzony w 1905 r. dla celów hodowlanych do Czech, w 1925 r. przedostał się do Polski.

W 1985 r. do OPN wprowadzono 3 pary bobrów, pochodzących z Pojezierza Suwalskiego, które dobrze przystosowały się do nietypowego dla nich środowiska - wartko płynących i płytkich potoków, często o kamienistych brzegach utrudniających kopanie nor. Aklimatyzacja tych zwierząt w Parku przebiegała pomyślnie i w latach 1986-1989 obserwowano wzrost liczby żyjących tu osobników. Największą ich liczbę - 15 szt. - zanotowano w latach 1988-1989. Towarzyszyło temu znaczne przerzedzanie łęgów nadrzecznych, budowa nowych tam na potokach, wzrost liczby nor. W 1989 r. zaobserwowano nowe stanowisko bobrów na potoku Prądnik we wsi Januszowice, ok. 3 km na pd. od granicy OPN. W 1993 r. większość bobrów opuściła teren Parku. Obecnie w Dolinie Prądnika bytuje prawdopodobnie tylko jedna rodzina bobrów.

Ptaki

Dotychczas w Ojcowskim Parku Narodowym stwierdzono około 120 gatunków ptaków, z czego 94 to ptaki lęgowe, spośród których połowa żyje przez cały rok w Ojcowie i okolicach. Większość ptaków zamieszkuje lasy.

Z drapieżników dziennych występują tu jastrząb, krogulec, myszołów, sokół pustułka oraz rzadko spotykane kobozy i trzmielojady a z nocnych puszczyk i sowa uszata. Z innych ptaków spotyka się tu bociana czarnego, 4 gatunki gołębi: grzywacza, siniaka, turkawkę i sierpówkę, liczne gatunki ptaków śpiewających - drozda, kosa, 6 gatunków sikor, ziębę, wilgę i rudzika oraz przylatujące tu na zimowiska kwiczoły, jemiołuszki i czeczotki, 8 gatunków dzięciołów, z których najbardziej interesujące to dzięcioł czarny, zielony i zielonosiwy oraz rzadki dzięcioł średni i dzięciołek. Rzadkie lecz charakterystyczne dla ojcowskich lasów ptaki reprezentuje mysikrólik, zniczek i 4 gatunki muchołówek.

Naturalnym środowiskiem dla kilku gatunków ptaków są wapienne skałki, wśród których żyją kawki, jeżyki, pustułki, a nawet szpaki. W ubiegłym stuleciu wymieniano z Ojcowa nagórnika (drozda skalnego). Prawdopodobnie wyginął puchacz - największa z naszych sów, a o jego wcześniejszym występowaniu świadczy nazwa jednej ze skał ojcowskich - Puchacza (Puchaczowa).

Nad wodami zamieszkuje pluszcz i pliszka górska, obydwa gatunki typowe dla górskich potoków oraz związany z tym środowiskiem, rzadki w Parku zimorodek. Począwszy od 1976 r. w Dolinie Sąspowskiej corocznie pojawia się na krótko bocian czarny (od 1990 r. ptak ten gnieździ się w OPN).

Płazy i gady

Na niewielkim obszarze Ojcowskiego Parku Narodowego występuje 7 gatunków płazów i 5 gatunków gadów. Płazy reprezentują gatunki pospolite w całym kraju, a więc traszka zwyczajna i grzebieniasta, kumak nizinny, ropuchy: szara i zielona, żaba trawna i rzekotka drzewna.

Z gadów natomiast występują: padalec zwyczajny, jaszczurka zwinka oraz żmija zygzakowata, zaskroniec zwyczajny i gniewosz plamisty.Gady to zwierzęta ciepłolubne. Występują najczęściej na silnie nasłonecznionych stokach wąwozów porośniętych sucholubną roślinnością, na rumowiskach skalnych, ale też w lasach liściastych i w środowiskach wilgotnych. Wśród płazów i gadów OPN brak jest gatunków górskich.

Płazy i gady to dwie gromady kręgowców. Ich cechą wspólną jest zmienna, zależna od otoczenia temperatura ciała, natomiast różnią się wieloma innymi cechami. Ciało płazów pokryte jest nagą i wilgotną skórą, podczas gdy skóra gadów jest sucha i posiada łuski. Wszystkie płazy są przynajmniej częściowo związane z wodą, ponieważ w okresie młodocianym przechodzą przez stadium kijanki, która oddycha skrzelami. Dlatego najłatwiej spotkać je wiosną podczas godów. Gromadzą się wtedy w zbiornikach wodnych w miejscach o płytkiej, szybko nagrzewającej się wodzie. Rozwój gadów jest niezależny od środowiska wodnego.

Owady

Najliczniejszą grupą zwierząt w Parku i w jego otulinie są owady, reprezentowane przez ok. 6 tys. wykazanych dotąd gatunków. Większość z nich to formy o szerokim zasięgu występowania, lecz spotyka się tu również elementy górskie - relikty zimnego okresu tundrowego, jak też kserotermiczne - przybyłe tu w holoceńskim optimum klimatycznym.

Owady bezskrzydłe reprezentują skoczogonki, pierwogonki i widłogonki. Ze skoczogonków żyjących w glebie na uwagę zasługują rzadkie gatunki spotykane poza Parkiem na pn. Europy (Grenlandia) i w wysokich górach (Alpy, Pirin). Górskie gatunki owadów koncentrują się przeważnie na Chełmowej Górze, w dnach dolin (wąwóz Jamki) i w sąsiedztwie ocienionych skał. Interesującym owadem należącym do tej grupy jest zrówieńka z rzędu owadów prostoskrzydłych.

Szczególnie osobliwym środowiskiem życia dla wielu owadów są jaskinie. W jednej z nich - Nietoperzowej (już poza terenem Parku) występuje rzadki gatunek skoczogonka Mesachorutes ojcoviensis znany z pd. i zach. Europy. Charakterystyczne dla tej grupy zwierząt są także pajęczaki (np. Meta menardi), krocionogi, równonogi i in.

Z pozostałych osobliwości entomologicznych należy zwrócić uwagę na rzadkie w Polsce dwa gatunki pluskwiaków równoskrzydłych, tj. skoczka uszatego Ledra aurita i piewika gałązkowca (Cicadetta montana). Pierwszy z nich ma oryginalną budowę ciała (stąd jego nazwa). Odznacza się on nadrzewnym trybem życia. W Polsce został po raz pierwszy wykazany w Dolinie Sąspowskiej przez Antoniego Wagę w 1855 r. W latach powojennych znaleźli go w Ojcowie prof.prof. Wacław Szymczakowski i Jarosław Urbański. Jego występowanie w Parku zostało potwierdzone w latach 1989 i 1997. Natomiast piewik jest bliskim krewniakiem egzotycznych cykad żyjących na pd. Europy. Na terenie Parku jest obserwowany na kilku stanowiskach. Larwy rozwijają się kilka lat w glebie żywiąc się sokami z korzeni roślin. Postacie dorosłe żyją około miesiąca.

Gatunki wodne

W wodach Sąspówki żyją ryby, z których najpospolitsze są pstrągi potokowe, natomiast w Prądniku oprócz pstrągów potokowych żyją, pochodzące ze stawów rybnych, pstrągi tęczowe. Wśród ślimaków interesujące jest występowanie tu wielu gatunków górskich (np. niektórych świdrzyków) oraz południowych. Jednym z największych i najpiękniejszych przedstawicieli tej grupy zwierząt jest ślimak nagi - pomrów błękitny.

Do charakterystycznych przedstawicieli środowisk wodnych należą wypławki, skąposzczety, wodopójki, jętki, ważki i chruściki. W zimnych źródłach Doliny Sąspowskiej występuje wypławek alpejski - relikt epoki lodowcowej. Z innych interesujących bezkręgowców OPN wymienić należy rozpowszechnioną w Karpatach dżdżownicę - Eisenia lucens. Żyje ona w zbutwiałym drewnie, a przy podrażnieniu wydziela świecący w ciemności śluz.

  Nazwa pliku Rozmiar Pobierz
Kategoria: Świat zwierząt [ 2 ]
Informacje dotyczące ochrony nietoperzy występujących na terenie Ojcowskiego Parku Narodowego Informacje dotyczące ochrony nietoperzy występujących na terenie Ojcowskiego Parku Narodowego 58.49KB pobierz
Wykaz gatunków zwierząt objętych ochroną gatunkową występujących na terenie Ojcowskiego Parku Narodowego Wykaz gatunków zwierząt objętych ochroną gatunkową występujących na terenie Ojcowskiego Parku Narodowego 94.54KB pobierz